Populaire bijbelboeken

Reacties op de NBV: wat waren de populaire bijbelboeken?

In de loop van de jaren zijn er duizenden reacties op de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004 bij het Nederlands Bijbelgenootschap binnengekomen. De achtergrond van die reacties was heel divers. Bijbeluitleggers en neerlandici hebben gereageerd,  professoren, predikanten en gewone bijbellezers, ouderen en jongeren. Sommigen zijn blij met een keuze in de NBV, andere minder of helemaal niet.

Door Tineke Bol-Drieenhuizen

Verdeling van de reacties

De inhoudelijke reacties hebben we verzameld in een database, zodat we er een goed overzicht over hebben. Opvallend is de verdeling van de opmerkingen. Bij het Nieuwe Testament zijn in absolute getallen meer opmerkingen gemaakt dan bij het Oude Testament, terwijl dat laatste veel omvangrijker is dan het Nieuwe Testament. 46,4% van de opmerkingen zijn gemaakt bij het Oude Testament en 52,7% bij het Nieuwe Testament. De Deuterocanonieke boeken blijven met 0,9% van de opmerkingen ver achter bij het OT en het NT.

In de top 5 van de nieuwtestamentische boeken met de meeste reacties staan Galaten, Kolossenzen, Hebreeën, Romeinen en Openbaring. Zowel absoluut als relatief gezien zijn de minste opmerkingen gemaakt bij het boek Judas.

Voor het Oude Testament ziet de top 5 er zo uit: Joël, Ruth, Jona, Jozua, Amos. En ook Genesis scoort hoog. Op de vertaling van het boek Ester kwamen relatief weinig reacties.

Het lijkt erop dat het aantal reacties samenhangt met de populariteit van een bijbelboek. Maar bekendheid is niet de enige factor, ook het theologisch belang dat aan een boek gehecht wordt speelt een grote rol. Dat zou kunnen verklaren waarom Ester, hoewel bekend en geliefd, laag scoort en Galaten hoog.  

Wat deed het NBG met de reacties?

De veelheid aan reacties, rijp en groen, moest op een goede manier ingezet worden om het doel van de revisie te bereiken. Allereerst moest de vertaling er natuurlijk wel beter van worden. En een bijkomend doel was dat lezers de NBV nog meer als ‘hun’ Bijbel kunnen omarmen. Enerzijds moest de vertaling dus herkenbaar blijven als de NBV, anderzijds moest dat wat in de weg stond om de NBV te gebruiken waar mogelijk opgelost worden. De reacties van de lezers waren erg behulpzaam om in kaart te brengen welke obstakels er lagen.

Veel lezers gaven bijvoorbeeld aan dat ze de NBV soms te veel vonden invullen en dat de onderlinge verbanden tussen teksten niet altijd zichtbaar waren in de vertaling. Ook gaven lezers massaal aan dat ze de eerbiedshoofdletters misten.

Vasthouden aan de uitgangspunten van de NBV, maar wel de knelpunten oplossen zodat de vertaling nog beter gebruikt zou kunnen worden – dat was een werkbare aanpak. Het leerde ons dat je soms van een reactie kon zeggen: ‘Goed punt, maar niet geschikt voor deze revisie.’ Maar het gaf ook inzicht om suggesties die niet direct bruikbaar waren goed door te lichten en te ontdekken of ze misschien toch een zwak punt in de vertaling blootlegden, dat we dan op een andere manier konden oplossen.

Alleen kijken naar de reacties zou natuurlijk niet werken: dan zouden sommige boeken heel veel en andere boeken weinig of zelfs helemaal geen aandacht krijgen. Daarom gingen we zelf de hele tekst door om te noteren wat voor revisie in aanmerking kwam. Daarbij kozen we steeds dezelfde zorgvuldige benadering als in het vertaalproces zelf. Alle argumenten die tijdens het vertaalproces een rol speelden, aangevuld met de ervaringen van gebruikers, hebben geleid tot weloverwogen wijzigingen in de NBV.

Tot slot

Wie lange tijd een bepaalde bijbelvertaling gebruikt, raakt er steeds meer mee vertrouwd. Veel mensen hebben zich op die manier ook de NBV eigen gemaakt. Nu talrijke lezers, direct of indirect, een bijdrage hebben geleverd aan de revisie van de vertaling, kunnen we na al die jaren van vertalen, gebruiken en herzien nu uitzien naar een vertaling die niet alleen voor ons allemaal is, maar ook van ons allemaal.

Deze blog is een verkorte weergave van een artikel van Tineke Bol-Drieenhuizen, ‘Reacties van lezers: een uniek element in de revisie’, in: Met Andere Woorden 39/2 (oktober 2020), 38-49. Lees dit artikel hier.

Meer lezen over de revisie en de NBV21?

Lees ook

jaap van dorp

Interview Jaap van Dorp

Jaap van Dorp is sinds 1991 werkzaam als oudtestamenticus bij het NBG. Hij werkte mee aan de revisie van de Groot Nieuws Bijbel (1995), de Nieuwe Bijbelvertaling (2004), de Bijbel in Gewone Taal (2014) en de NBV21 (2021). Een terugblik.

Lees meer >

Koning neemt nieuwe Bijbel in ontvangst

Op woensdag 13 oktober verschijnt de NBV21. Het eerste exemplaar van deze vernieuwde bijbelvertaling wordt ’s middags aangeboden aan koning Willem-Alexander door directeur Rieuwerd Buitenwerf van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG). De overhandiging vindt plaats tijdens de feestelijke presentatie van de NBV21 in de Grote Kerk in Den Haag.

Lees meer >

Gefascineerd door de Bijbel

De Bijbel heeft mij altijd gefascineerd. Zowel de bijbel aan tafel waar mijn vader elk jaar doorheen ging zonder een geslachtsregister over te slaan, alsook de enorme bijbel op de kansel.

Lees meer >

Ontdek de NBV21

Ontvang een week lang elke ochtend een nieuwe tekst mét overdenking uit de NBV21. Schrijf je nu in en ontvang vandaag je eerste email!

ontdek nbv21 journey iphone